Bert Ernste – Utrecht | São Paulo • weblog

Brazilië, West-Papua, media en meer

Archive for the ‘Boeken’ Category

Residentie ‘De kleine prins’

2 comments

Foto van naambord met illsutratie uit 'De kleine prins'

Omslag van boekUtrecht 2018

De bewoners van dit huis werden geïnspireerd door het boek De kleine prins van Antoine de Saint-Exupéry.

Written by Bert Ernste

maart 19th, 2019 at 6:23 am

Leeshokje het Vrije boek

2 comments

Foto van bushokje, nu leespunt

Paraty (RJ) Brazilië 2018

Dit bushokje (denk ik) is nu een leespunt (ponto de leitura) met de naam het Vrije Boek (Livro Livre).

Written by Bert Ernste

maart 11th, 2019 at 6:25 am

Tweedehands boeken

one comment

Foto van cabine van Volkswagen Kombi vol boeken

Paraty (RJ) Brazilië 2018

Deze Volkswagen Kombi dient nu als tweedehandsboekwinkel (in het Portugees: sebo). Toen we er de eerste keer langs kwamen, was hij nog gesloten, later open. (Kleine foto’s groter door erop te klikken.)

Foto van Volkswagen Kombi met boeken (gesloten) . Foto van Volkswagen Kombi met boeken (open)

Written by Bert Ernste

maart 10th, 2019 at 6:25 am

Roman: de nadagen van het Nederlandse regime in Nieuw-Guinea

2 comments

Omslag boekIn 1962 moest Nederland haar laatste kolonie in de Oost overdragen aan Indonesië (via een tussenbewind van de Verenigde Naties). In de jaren daarvoor had Nederland hard gewerkt aan de ontwikkeling van Nederlands Nieuw-Guinea met het oog op onafhankelijkheid.

In die context speelt de roman Norman van Merel Hubatka. Hoewel een roman is het boek gebaseerd op het ware verhaal van Merel Hubatka’s vader, die in het boek Norman Taborsky heet.

Taborsky is bestuursambenaar, die in het binneland van Nieuw-Guinea ontwikkeling probeert te brengen. Vanwege de gebrekkige communicatie heeft hij bij zijn werk onder de papua’s bijna geen weet van de internationale ontwikkelingen, die uiteindelijk leiden tot de overdracht van Nieuw-Guinea. De Verenigde Staten willen Indonesië te vriend houden om te vermijden dat dat land de kant van de Sovjet-Unie kiest. Het is de tijd van de koude oorlog.

Norman schakelt tussen het internationale politieke toneel (met onder meer minister van buitenlandse zaken Joseph Luns en het beleid van de Verenigde Staten onder Kennedy) en het werk van Taborsky onder papua’s.

Wat mij betreft had het werken in het binnenland en Taborskys omgang met de lokale bevolking nog wel wat meer ruimte mogen krijgen, maar het is een zeer lezenswaardig boek dat de aandacht alle bijna driehonder pagina’s weet vast te houden.

Hopelijk vindt dit boek dankzij de romanvorm een breder publiek dan alleen de mensen, die geïnteresseerd zijn in onze voormalige kolonie. Het is toch vreemd dat we in Nederland zo weinig belangstelling hebben voor Nederlands Nieuw-Guinea en hoe het er aan toe gaat in het gebied sinds ons vertrek. Zó lang geleden is het niet.

Zie ook: Nederland druipt af over Met stille trom van F. Springer.

Meer boeken West Papua | Nieuw-Guinea

Meer West Papua | Meer koloniale geschiedenis

Aprila Wayar: romans uit West Papua
(voormalig Nederlands Nieuw-Guinea)

2 comments

Omslag boekHet is vreemd dat we in Nederland zo weinig horen over onze laatste kolonie in de Oost (tot 1962). Journalisten hebben nog steeds nauwelijks toegang tot het gebied. Het is dan ook te prijzen dat Aprila Wayar romans schrijft die spelen in West Papua. Helaas zijn haar boeken voor zover ik kan nagaan in Nederland niet verkrijgbaar.

Wayar schrijft in het Bahassa Indonesia. Haar boek Mawar Hitam Tanpa Akar is (als enige?) vertaald in het Engels, onder de titel Rootless black roses. Het verhaalt over het dagelijks leven in West Papua, dat zucht onder een onderdrukkend regime, waar de lokale bevolking een gediscrimineerde minderheid dreigt te worden (of al is) door de immigratie van andere etnische groepen uit de rest van Indonesië. De politiek en de onderdrukking sijpelen onvermijdelijk door in het leven van alledag. Voor wie geïnteresseerd is in West Papua beslist een aanrader.

Na Rootless black roses schreef Wayar Dua Perempuan (Two Women) en, zoals ik nu pas ontdekte, Sentuh Papua, 1500 Miles, 153 Hari, Satu Cinta (Touch Papua, 1500 Miles, 153 Days, One Love). Dit boek verhaalt over werk en (liefdes)relaties van een Nederlandse freelance journalist, die undercover door West Papua reist, omdat hij geen journalistenvisum voor het gebied kreeg.

In het boek laat Wayar zien dat veel journalisten in West Papua alleen functionarissen van de overheid en veiligheidsdiensten interviewen en de kant van de lokale bevolking zwaar onderbelichten. In West Papua zijn de risico’s voor journalisten groot.

Hoewel het een roman is, is deze voor meer dan 90 procent waar, zegt Wayar in interviews.

Sentuh Papua, 1500 Miles, 153 Hari, Satu Cinta is bij mijn weten niet vertaald en ik lees geen Bahassa Indonesia, dus ik baseer mij op artikelen over het boek, zoals bijvoorbeeld deze recensie uit de Jakarta Post (registreren nodig) en deze transcriptie van een radio-interview.

Meer boeken West Papua | Nieuw-Guinea

Meer West Papua | Meer koloniale geschiedenis

Hollands glorie

4 comments

Foto van glas-in-loodraam met groot zeilschip

Den Haag 2017

Dit soort schepen associëren Nederlanders graag met het roemruchte verleden van de ontdekkingsreizen en de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) en West-Indische Compagnie (WIC).

Helaas ging die expansie ook gepaard met de vaak wrede onderdrukking van ‘vreemde’ volken, zoals Ewald Vanvugt beschrijft in Roofstaat. Er is ook een compacte editie verschenen.

Written by Bert Ernste

januari 30th, 2019 at 6:21 am

Alberto Santos-Dumont, luchtvaartpionier

2 comments

Foto van schilderij van Santos-Dumont

Foto van zomerhuisPetrópolis (RJ) Brazilië 2018

Dit portret van Alberto Santos-Dumont (1873 – 1932) zag ik in het voormalige zomerhuis van de luchtvaartpionier in Petrópolis. Het is nu een (klein) museum (foto – groter door erop te klikken). In Brazilië kom je de naam Santos-Dumont vaak tegen, onder andere het lokale vliegveld van Rio de Janeiro is naar hem genoemd.

Santos-Dumont had op de koffieplantage van zijn vader in de Braziliaanse deelstaat São Paulo de boeken van Jules Verne gelezen en dat zette hem (gewapend met het van zijn vader geërfde kapitaal) op het pad van de luchtvaart.

Hij experimenteerde in Parijs eerst met bestuurbare ballons, later wierp hij zich op vliegtuigen, die zwaarder zijn dan lucht. Volgens sommigen is hij de eerste die met een vliegtuig met motor vloog. De Amerikaanse gebroeders Wright waren eerder, maar hun verrichtingen waren volgens Santos-Dumontfans niet gestaafd. Hoe dan ook, hij heeft veel bijgedragen aan de luchtvaart.

Omslag van boek De gevleugeldeOmslag van boek O homen com asasSantos-Dumont was een kleurrijk figuur, die de societybladen van zijn tijd veel stof tot schrijven gaf.

Aan het einde van zijn leven raakte hij gedesillusioneerd. Hij zou lijden onder multiple sclerose en hij zag met lede ogen aan hoe vliegtuigen werden gebruikt voor oorlogvoering. In 1932 pleegde hij zelfmoord door zich te verhangen.

Arthur Japin schreef een boeiend boek over Santos-Dumont onder de titel De gevleugelde. In het Portugees: O homen com asas.

Warm aanbevolen.

Hieronder een krantenfoto van een van Santos-Dumonts vluchten met zijn 14bis en een film over de luchtvaartpionier:

Krantenfoto met onderschrift

Written by Bert Ernste

november 24th, 2018 at 6:27 am

Montelbaanstoren

one comment

Foto van schilderij van Montelbaanstoren

Omslag boekDen Haag 2017

Dit schilderij van de Montelbaanstoren in Amsterdam zag ik in het Gemeentemuseum Den Haag. Het is van Willem Witsen (1860 – 1923).

Mijn oog viel er vooral op, omdat het me deed denken aan een boek uit mijn jeugd: De blaaspijpers van de Montelbaan van Jo Elsendoorn.

Het boek was een uitave van Kris-Kras, een ‘verantwoord’ tijdschrift voor de jeugd, waarvan de redactie meende dat striptijdschriften als Donald Duck en Sjors niet goed waren voor jongeren. Over de opkomst en ondergang van het blad schreef Peter van den Hoven het boek Het goede en het mooie. De geschiedenis van Kris-Kras.

Oost-Indische dames en heeren

2 comments

Foto van boek tussen Indische boekensteunen

Utrecht 2018

Onlangs kwam ik het boek van de foto hierboven tegen: Oost-Indische dames en heeren van Jan ten Brink. Het werd genoemd in Indië in de goede ouden tijd van Victor Ido.

Omlag van boek Koloniale oorlogen in IndonesiëNederlands Indië, goede oude tijd, tempo doeloe – het is inmiddels lang geleden, dat koloniale verleden van Nederland.  Het lijkt nu voor de meeste Nederlanders weg te zakken in vergetelheid, zoals ik al eens schreef.

Die tijd was trouwens lang niet altijd goed voor de oorspronkelijke bewoners van Indonesië. Nederlands geschiedenis daar is vol van geweld en uitbuiting. Piet Hagen heeft het aantal oorlogen in Indië geteld en komt tot zo’n vijfhonderd ‘min of meer afgebakende militaire confrontaties’.

Het boek Oost-Indische dames en heeren (uit het einde van de negentiende eeuw) gaat niet voor niets voornamelijk over de koloniale elite. De oorspronkelijke bevolking komt slechts langs als dienstbode en koelie. De Indo’s, mensen van gemengde afkomst, maken wel deel uit van het verhaal, maar vooral in het laatste deel van het boek wordt duidelijk dat veel blanken op hen neerkeken.

Het verleden is vaak niet de goede oude tijd, die we er zo graag van maken.

Meer Nederlands Indië op dit weblog

Lezen in Nederlands Indië

one comment

Foto van omslag boek

In mijn boekenkast staat dit boek, afkomstig van een bibliotheek in het voormalige Nederlands Indië. Het gaat om De onderneming van Maxim Gorki. De uitgave is uit 1927. Wellicht was het boek van mijn overgrootmoeder, oma Cor.

Ons koloniale verleden ligt steeds verder achter ons, zoals ik eerder schreef.

Aan kinderboeken uit die tijd refereerde ik ook al eens, net als aan koloniale literatuur.

De koloniale variant van onze leesplank kreeg hier aandacht.

Written by Bert Ernste

mei 25th, 2018 at 5:21 am