Bert Ernste – Utrecht | São Paulo • weblog

Brazilië, West-Papua, media en meer

Archive for the ‘historie’ tag

Koloniaal verleden: Museum Bronbeek blijft eenzijdig

leave a comment

Afbeelding generaal De Kock en prins Diponogoro en teksten met Nederlandse en Indonesische kant

Foto gevel Museum BronbeekArnhem 2013

Museum Bronbeek valt onder met Ministerie van Defensie en is tevens een tehuis voor bejaarde militairen, aanvankelijk van het Koninklijk Nederlands Indisch Leger (KNIL). Het is dan ook niet te verwonderen dat het museum de koloniale geschiedenis altijd onkritisch benaderde vanuit een eenzijdig (Nederlands) militair standpunt.

Inmiddels is ook op Museum Bronbeek doorgedrongen dat de Nederlandse koloniale oorlogen onderdrukkingsoorlogen waren en dat het Nederlandse koloniale bewind vele slechte kanten had. Zie de digitale tour van Bronbeek.

Toch blijft het verhaal over Nederlands Indië in het museum in dit opzicht nogal steriel. Men wil de nare kanten van het kolonialisme niet helemaal verhullen, maar het blijft vooral bij zo nu en dan laten zien dat er ook een andere kant aan het verhaal was, zoals bovenstaande foto’s van generaal De Kock en prins Diponogoro met teksten over de beide kanten van de Java oorlog getuigen.

Het is daarom goed om niet alleen Museum Bronbeek te bezoeken, maar ook Nieuw zwartboek van Nederland overzee. Wat iedere Nederlander moet weten van Ewald Vanvugt te lezen. Helaas niet gemakkelijk verkrijgbaar.

Aanvulling oktober 2018:

Roofstaat van Ewald Vanvugt bevat veel van genoemd ‘zwartboek’ en nog veel meer. Er is ook een compacte editie verschenen.

Aanvulling december 2020:

> Zie ook:

Waar strafbaarheid eindigt

De Groene Amsterdammer

Twee nieuwe boeken belichten het einde van Nederlands-Indië, elk vanuit een ander perspectief. David Van Reybrouck schrijft vanuit de kampongs en dessa’s waar de grootste oorlogsmisdrijven plaatsvonden, Martin Bossenbroek vooral vanuit de ambtenarij die de misdrijven goedpraatte. (…)

Binnen een maand kwamen twee gevestigde historici, die voor een breed publiek schrijven, met twee kloeke, prachtig uitgegeven, overzichtswerken die deze vragen op hun manier beantwoorden. Martin Bossenbroek met De wraak van Diponegoro. En David Van Reybrouck met Revolusi. Twee meeslepende, verhalende boeken die, alsof ze het zo afgesproken hadden, perfect sluitend in elkaars verlengde liggen. (…)

Hele artikel

Written by Bert Ernste

december 5th, 2013 at 8:49 am

Koloniaal verleden: zwarte Hollanders

one comment

Foto van Afrikaanse soldaat in uniform Indisch leger

Arnhem 2013

Bovenstaand schilderij van een zwarte soldaat van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) hangt in Museum Bronbeek in Arnhem. Het is Jan Kooi, in 1882 geschilderd door Conrad Leich.

Tussen 1831 en 1872 werden naar schatting 3000 West-Afrikaanse rekruten geworven om te vechten in het Nederlands-Indisch Leger. De Afrikaanse soldaten waren gelijk gesteld aan Europese militairen. Dat was om elke schijn van slavernij te vermijden en waarschijnlijk ook om te voorkomen dat de Afrikanen zich solidair zouden gaan voelen met de inlandse bevolking van Nederlands-Indië. Ze werden Zwarte Hollanders genoemd, of Orang Belanda Hitam.

Veel West-Afrikanen bleven in Indië en trouwden met inlandse vrouwen. Tot na de tweede wereldoorlog bestonden er een hechte indo-Afrikaanse gemeenschap op Java. Een ander deel van de Afrikanen keerde terug naar Ghana (Elmina), waar Java Hill nog steeds aan het Indische avontuur herinnert.

Meer lezen over dit onderwerp:

De Zwarte Hollanders waren moedig, trots en ongehoorzaam

Orang blanda hitam

Zwarte huid, oranje hart: Afrikaanse KNIL-soldaten in de diaspora

>

Meer koloniale geschiedenis | Meer foto’s

Written by Bert Ernste

december 3rd, 2013 at 8:36 am

Koloniaal verleden: schoolplaat en Verkade

leave a comment

Foto van schoolplaat met station in Indië

Amsterdam 2013

Reclameplaat van Verkade biskoewitGisteren zagen we dat voor het lager onderwijs in Nederlands Indië het bekende leesplankje en de leesboekjes waren aangepast. Ook schoolplaten werden speciaal voor Indië gemaakt, zoals de plaat hierboven van een treinstation in Nederlands Indië laat zien.

Schrijfster Hella Haasse, die in Nederlands Indië opgroeide, bespreekt in Bij de les een veertigtal schoolplaten uit Indië. Helaas heb ik het boek niet bij de hand, zodat ik niet kan nakijken wat zij over dit station schreef.

Op de foto is het niet leesbaar, maar een van de reclames op het stationsgebouw is voor Verkade biskoewit.

Op zoek naar ‘biskoewit’ vond ik deze blogpost over een Indische schoonmoeder die altijd biskoewit zei, wat maar wat vreemd klonk voor wie het woord nooit had gezien.

Meer koloniale geschiedenis | Meer foto’s

Written by Bert Ernste

november 23rd, 2013 at 8:36 am

Koloniaal verleden: leesplank

3 comments

Foto van Indische leesplank

Leesboekje over Soen en SenAmsterdam 2013

Voor het onderwijs in Nederlands Indië was een speciale leesplank gemaakt, zoals te zien is in het Tropenmuseum.

Ook de leesboekjes waren aangepast. Er waren speciale Indische edities van de leesboekjes van Ot en Sien en de voorlopers Pim en Mien met illustraties van de bekende Cornelis Jetses.

Ook bestonden er leesboekjes met de avonturen van Soen en Sen.

Meer koloniale geschiedenis | Meer foto’s

Written by Bert Ernste

november 22nd, 2013 at 8:47 am

Koloniaal verleden: Atjeher in petroleumindustrie

leave a comment

Foto van beeld van Atjeher met petroleumboor

Amsterdam 2013

In het Tropenmuseum staat dit gipsmodel van een houten beeld, dat in de leeszaal van het Koninklijk Instituut voor de Tropen te vinden is. Het beeld is rond 1922 gemaakt door L.J. Vreugde en stelt een Atjeher met een boorbeitel voor.

Atjeh was deel van Nederlands Indië, waar de bevolking niet veel moest hebben van de Nederlandse overheersing. De oorlog in Atjeh is berucht.

Meer koloniale geschiedenis | Meer foto’s

Written by Bert Ernste

november 21st, 2013 at 8:25 am

Moord op Kennedy: mysterie duurt voort

one comment

Foto van John F. Kennedy in limousine, kort voor zijn doodToen de Amerikaanse president John F. Kennedy vijftig jaar geleden (22 november 1963) werd vermoord, was ik twaalf. In nieuws was ik nog niet zo geïnteresseerd. Het was de tijd dat Nederland nog maar één televisienet had en we werden nog niet dood gegooid met nieuws.

Toch fietste ik de dag na de moord op Kennedy wel naar school met de wetenschap dat er iets ernstigs was gebeurd. Waarschijnlijk was dat gebaseerd op iets dat ik tijdens het ontbijt had opgevangen, maar het fijne wist ik er niet van. Althans dat zegt mijn geheugen mij nu. Ik weet niet zeker of dat klopt.

Wel weet ik nog dat mijn toenmalige geschiedenisleraar ons naast de banken liet staan en een een wat prekerig betoog hield over de moord op een groot leider. Dat het wat prekerig was is niet zo gek, want de leraar was tevens dominee.

Hoe dan ook heeft de moord op president Kennedy toen diepe indruk gemaakt. De latere moorden op zijn broer Robert Kennedy en de bekende Martin Luther King (beide in 1968) kwamen daar nog bij.

De vraag of er achter de moord op president Kennedy een complot van de geheime diensten zat, heeft me dan ook altijd geboeid. Datzelfde geldt trouwens voor de moorden op Robert Kennedy en Martin Luther King. Helaas blijft een definitief antwoord nog steeds uit.

Zeker is wel dat er nog steeds veel onbeantwoorde vragen zijn rond deze moorden. Een overzicht van de twijfels rond de aanslag op John F. Kennedy met een groot aantal bronnen is hier te vinden.

Het mysterie duurt voort.

Meer columns

Written by Bert Ernste

november 10th, 2013 at 10:07 am

Video: De zee van pelgrim Antonio

leave a comment

Helaas heb ik de film zelf nog niet gezien, maar voor hen die geïnteresseerd zijn in Brazilië wil ik deze website en film (zie trailer hieronder) toch noemen. Synopsis van genoemde site:

Een dag in 1969. Middenin de Sertão, een streek die berucht is om zijn jarenlange droogten, verdwijnt het stadje Canudos onder water.
Ooit was deze plek wereldnieuws, als locatie van een uniek sociaal experiment: de utopische vrijstaat van pelgrim Antonio. Duizenden ontheemde indianen, opgejaagde negerslaven en verschopte blanke landarbeiders verzamelden zich in een samenleving gebaseerd op solidariteit. Maar hun stad werd door het leger met de grond gelijk gemaakt, en hun hoop werd met de dood betaald. Wat achterbleef was een profetie: de dorre wildernis waarin zij leefden zou een zee worden. Generaties later kregen deze woorden een onverwachte betekenis.

In De Zee van pelgrim Antonio gaat filmmaker Mendel Hardeman, die Brazilië opgroeide, op zoek naar de mensen en de dromen van Canudos. Naar de droogte en het water, naar de hoop en de heimwee. En naar de woorden van de pelgrim, die in de binnenlanden nog altijd naklinken. Een zoektocht vol hartverwarmende ontmoetingen met taaie mensen – een reis die de kijker laat meedeinen op de muziek en het trage ritme van het leven in de meedogenloze Sertão.

>

>

Waar te zien

Meer Brazilië

Written by Bert Ernste

november 8th, 2013 at 7:20 pm

Veilinghaven | Parkhaven Utrecht 2

leave a comment

Foto van boten, hijskraan en silo's

Utrecht 2012

In aanvulling op mijn blog van gisteren nog een foto van de vroegere Veilinghaven, nu Parkhaven, in Utrecht.

De silo’s zijn replica’s, die vergaderruimte bieden. De hijskraan is niet meer in bedrijf. De schepen in de haven hebben hun historische vorm behouden. Dat is een eis om er te mogen liggen.

Meer foto’s

Written by Bert Ernste

juli 2nd, 2013 at 8:20 am

Veilinghaven | Parkhaven Utrecht 1

leave a comment

Foto boten Veilinhaven met op de achtergrond kraan en silo's

Utrecht 2013

De vroegere Veilinghaven, nu Parkhaven geheten, was vroeger de plek van de Utrechtse groenteveiling en de daarnaast gelegen veemarkt. Er liep een aftakking van het spoor naar de haven via de hefbrug aan de andere kant van de Croeselaan.

Parkhaven is nu een woonwijk. In de haven mogen alleen historische schepen liggen. In de winter is het ook de thuishaven van het Utrechts Statenjacht. Achter de bomen rechts naast de silo’s (replica’s, die nu vergaderruimte bieden) ligt het hoveniershuis uit mijn blog van gisteren.

Meer foto’s

Written by Bert Ernste

juli 1st, 2013 at 8:06 am

Hovenierswoning Van Zijstweg Utrecht

leave a comment

Ingeklemd tussen de Utrechtse Jaarbeurs, de daar langs lopende Van Zijstweg en de voormalige Veilinghaven ligt een oude hovenierswoning. Het is de laatst overgebleven woning uit de tijd dat er land- en tuinbouw was in het betreffende gebied. Daarna kwam er industrie en weer later de Jaarbeurs. De laatste bewoonster, Mien de Groot, wilde niet verhuizen om ruimte te bieden aan de Jaarbeurs en liet medewerkers van de gemeente niet binnen. Daardoor wist men lange tijd niet hoe waardevol de woning was.

De hovenierswoning is uit 1875 en is in 1927 in de stijl van die tijd verbouwd. De koestal en hooizolder zijn bij de woning getrokken en tot woon- en slaapkamers verbouwd. Binnen zijn veel art-deco elementen, een bijzonder fraai trappenhuis, keuken, bedsteden en kasten, alles tot in detail in de oude staat bewaard.

Iets verderop staat Villa Jongerius. Wie in dit en het omringende gebied wil rondkijken, kan gebruik maken van deze wandeling.

De Vereniging Oud Utrecht pleit voor behoud van de hovenierswoning, maar de Jaarbeurs en de gemeente lijken daar niet aan te willen. Er zijn plannen om de Van Zijstweg te verbreden tot zes banen.

Ondertussen verkrot het gebouw, zoals onder meer aan de dakkapel te zien is:

Foto vervallen dakkapel

Utrecht 2013

Meer foto’s

Written by Bert Ernste

juni 30th, 2013 at 8:07 am