Bert Ernste – Utrecht | São Paulo • weblog

Brazilië, West-Papua, media en meer

Archive for the ‘tweede wereldoorlog’ tag

Doetinchem: bombardement 21 maart 1945

3 comments

Foto van twee fietsers bij verwoeste huizen

Doetinchem (Achterhoek) 1945

Vandaag 70 jaar geleden werd Doetinchem gebombardeerd door de geallieerden. Ook op 19 en 23 maart moest Doetinchem het ontgelden. Er is nooit een goede verklaring voor deze bombardementen gevonden.

In het historische stadscentrum was heel veel schade. Het stadhuis, de synagoge en de Catherinakerk gingen in brand. 120 gebouwen werden verwoest en er vielen 143 doden en honderden gewonden. Mijn moeder hield een verbrijzelde elleboog over aan een van die bombardementen.

In een oud familiealbum vond ik bijgaande foto’s. Niet allemaal even goed, maar ze geven wel een beeld van de verwoesting.

> Zie ook: Mobilisatie in de Achterhoek

Foto van puinhopen

Puinhopen voor rij huizen

Foto van verwoeste fabriek

Foto van volwassene en kinderen in verwoeste straat

Foto van mannen kijken naar puinruimen met bulldozer

Foto van stapel jerrycans bij bomkrater en verwoeste huizen

Foto van straatmet verwoeste gebouwen

Foto van verwoeste panden

Foto van overeindstaande gebouwresten

Foto van gebombardeerd huis en getroffen kerk

Foto van straat met resten van gebouwen

Foto van gebombardeerde kerk

Foto van kapotte panden

Foto van overiendstaande gevels

Foto van kapotte brug

Braziliaanse soldaten in tweede wereldoorlog

one comment

Foto van detail van monument

Foto van monumentPetrópolis (RJ) Brazilië 2018

Dit is een gedenkteken voor gevallen soldaten van de Braziliaanse troepen, die in de tweede wereldoorlog aan de geallieerde zijde meevochten bij de invasie van Italië.

Zie ook Alarm! Braziliaanse oorlogsroman (gisteren op dit weblog).

(Kleine foto groter door erop te klikken.)

Written by Bert Ernste

februari 23rd, 2020 at 6:25 am

Alarm! Braziliaanse oorlogsroman

one comment

Omslag van boek Alarm!In Europa krijgen we vanzelfsprekend de geschiedenis van de tweede wereldoorlog mee vanuit Europees perspectief. Vanwege de koude oorlog zelfs vanuit een West-Europees gezichtspunt, waarbij de vele malen grotere offers van de Sovjet-Unie vaak vergeten of verkleind worden. Ook de bijdrage van troepen uit de Britse en Franse koloniën worden vaak verdonkeremaand, al komt daar wel meer aandacht voor. Ooit bezocht ik een klein dorp in Kenia, waar ik in een hutje een oude Keniaan ontmoette, die nog steeds trots was op zijn aandeel in de strijd aan de kant van de geallieerden. Op een plankje stond een foto van hem, fier in zijn uniform.

Ook Brazilië deed uiteindelijk aan geallieerde zijde mee aan de tweede wereldoorlog. Aanvankelijk lag de sympathie van de Braziliaanse regering onder Getúlio Vargas aan de kant van Duitsland. Duitsland was een belangrijke handelspartner en president Vargas voerde een regime dat leek op dat van het Italië van Mussolini.

In 1942 koos Brazilië onder druk van de Verenigde Staten voor de kant van de geallieerden. Brazilië voerde dienstplicht in om rubber te tappen in het Amazonegebied. Rubber was van groot belang voor de oorlogsinspanning. Veel van die dienstplichtige rubbertappers (soldados da borracha, soldaten van het rubber) kwamen om. De Braziliaanse marine patrouilleerde in de Atlantische Oceaan en in 1944 stuurde Brazilië een 25.000 man sterke troepenmacht naar Europa om deel te nemen aan de invasie van Italië, de Força Expedicionária Brasileira (FEB, Braziliaanse Expeditiemacht).

Ondertussen was er ook een grote gemeenschap van Duitse immigranten in Brazilië, waarvan velen sympathie koesterden voor Hitler. Daarover gaat de historische roman Alarm! van Roberto Muylaert. Het boek verhaalt over een immigrant uit de Duitse gemeenschap in Blumenau in de deelstaat Santa Catarina. Daar was zeventig procent van de Duitse immigranten op de hand van Hitler. Werner Hoodhart neemt dienst bij de Duitse Kriegsmarine en wordt geplaatst bij de onderzeedienst, die vanuit het Franse St. Nazaire, waar een grote U-bootbunker (de ‘garage’ zoals Hoodhart hem noemt), de Atlantische oceaan onveilig maakt.

Als Hoodhart met zijn U-199 een opdracht krijgt om langs de Braziliaanse kust koopvaarders op weg om de geallieerden te bevoorraden aan te vallen, komt hij op het idee om aan land te gaan in Praia Grande in de deelstaat São Paulo. Omdat inmiddels de opdracht luidt om ook Braziliaanse koopvaarders aan te vallen krijgt Hoodhart loyaliteitsproblemen. Het kelderen van Braziliaanse schepen gaat hem te ver. Hij keert daarom niet terug aan boord van zijn onderzeeër.

Alarm! verhaalt over de benauwde omstandigheden aan boord van een onderzeeër, de stank van urine en ontlasting, als lang onder water gevaren moet worden en het zuurstofgehalte steeds verder afneemt. De spanning is te snijden als er om de duikboot heen dieptebommen vallen. Ook vertelt het boek over aanvallen in het zicht van de haven van New York, waar aanvankelijk geen moeite wordt gedaan om te verduisteren, zodat de uitvarende koopvaardijschepen goed afsteken tegen de lichten van de stad, wat het werk van de bemanning een stuk gemakkelijker maakt. De Amerikanen sloegen Britse waarschuwingen over de dreiging van de duikboten arrogant in de wind.

Poster van film Estrada 47Verder gaat het boek over de belevenissen van Hoodhart zowel aan boord als in het Brazilië van toen, nadat hij zijn boot verlaten heeft en zoekt naar een nieuwe rol. Hij ontmoet een Duitse spionne, die in het presidentiële paleis in Rio de Janeiro werkt en besluit uiteindelijk om met haar hulp toch terug te keren naar de U-199. Hoe het afloopt, zal ik u natuurlijk niet vertellen.

De Braziliaanse troepen die naar Europa werden gestuurd om mee te vechten met de geallieerden waren, zo valt in Alarm! te lezen, gekleed in slappe stoffen hoofddeksels met oorflappen zoals ook de straatvegers in Brazilië gebruikten. Hun schoenen hadden papieren zolen die niet lang zouden meegaan in de Europese sneeuw, zodat de Amerikanen de Brazilianen van helmen en legerschoenen moesten voorzien. Ook kregen ze Amerikaanse uniformen, want het groen van de Brazilianen leek te veel op dat van de Duitsers.

Kortom: Alarm! is een boek met een persoonlijk verhaal over gedeelde loyaliteiten en historische details over de rol van Brazilië in de tweede wereldoorlog. Spannend en interessant. In het Engels en Portugees verkrijgbaar.

A estrada 47 (Road 47) is een speelfilm uit 2013 over een groep Braziliaanse soldaten tijdens de invasie van Italië. Ik vond het geen geweldige film, maar voor geïnteresseerden in het onderwerp wellicht de moeite waard. Ik zag hem op Netflix. Trailer:

Written by Bert Ernste

februari 22nd, 2020 at 6:28 am

Mobilisatie in de Achterhoek 1

one comment

Foto van onderscheidingstekenHoewel Nederland hoopte neutraal te kunnen blijven in de tweede wereldoorlog (net als in de eerste), was al snel duidelijk dat er van Duitsland een grote dreiging uitging. Daarom werd op 28 augustus 1939, vandaag tachtig jaar geleden, de algehele mobilisatie afgekondigd, drie dagen voor de Duitse inval in Polen.

Tussen de spullen van een oom vond ik een aantal foto’tjes van de mobilisatie in de Achterhoek, waar hij toen gelegerd werd. Er zijn ook een paar van vóór de algemene mobilisatie.

De foto’s zijn klein, dus de scankwaliteit houdt niet over, maar het zijn toch beelden, die ik u niet wil onthouden. Rechts het mobilisatie-oorlogskruis, dat hij aan de mobilisatie overhield.

Het zijn in totaal vijftien foto’s, verdeeld over vier posts.

Foto van militaire motor met zijspan en open auto

Doetinchem (Achterhoek) 1939
 

Foto van marcherende militairen

Doetinchem (Achterhoek) 1939
 

Foto van marcherende militairen

Doetinchem (Achterhoek) 1939
 

Foto van marcherende militairen

Doetinchem (Achterhoek) 1939

> Mobilisatie in de Achterhoek 2

Written by Bert Ernste

augustus 28th, 2019 at 5:26 am

Mobilisatie in de Achterhoek 2

one comment

Vervolg van Mobilisatie in de Achterhoek (vier posts):

Foto van militaire parade met klein kanon

Doetinchem (Achterhoek) 1939
 

Foto van militairen met trommelaars in straatje

Doetinchem (Achterhoek) 1939
 

Foto van hoge militairen met dames voor café De Kroon

Doetinchem (Achterhoek) 1939
 

Foto van wegversperring

Doesburg (Achterhoek) 1939

< Mobilisatie in de Achterhoek 1 || Mobilisatie in de Achterhoek 3 >

Written by Bert Ernste

augustus 28th, 2019 at 5:25 am

Mobilisatie in de Achterhoek 3

leave a comment

Vervolg van Mobilisatie in de Achterhoek (vier posts):

Eerst een foto voor liefhebbers van militaire zaken: achterkant van Böhler 4,7 cm pantser afweergeschut:

Foto van achterkant van geschut

Doesburg (Achterhoek) 1939
 

Foto van bunker

Doesburg (Achterhoek) 1939
 

Foto van militairen aan schrijftafel

Doesburg (Achterhoek) 1938
 

Foto van militairen op bankje in bos kijkend op papieren

Laag-Keppel (Achterhoek) 1938

< Mobilisatie in de Achterhoek 2 || Mobilisatie in de Achterhoek 4 >

Written by Bert Ernste

augustus 28th, 2019 at 5:24 am

Mobilisatie in de Achterhoek 4

leave a comment

Vervolg van Mobilisatie in de Achterhoek (vier posts):

Foto van militair in schiethouding

Laag-Keppel (Achterhoek) 1938
 

Foto van militair op brug

Angerlo (Achterhoek) 1938

De volgende foto is een vreemde eend in de bijt, want achterop staat: Bouillon 8-’37. Omdat hij bij de mobilisatiefoto’s zat gaat hij toch hierbij. Vermoedelijk ging mijn oom naar Frankrijk om daar de defensie te bekijken. Zulk groot geschut hadden we in Nederland niet, volgens mij.

Foto van groot geschut

Bouillon (Frankrijk?) 1937

< Mobilisatie in de Achterhoek 3

Written by Bert Ernste

augustus 28th, 2019 at 5:23 am

Nederlands Indisch fotoalbum

2 comments

Uit vervlogen tijden:

Vel met postadres en afzender

Nederlands Indië 1947

Vandaag, 15 augustus, is de jaarlijkse Indië herdenking. Op 15 augustus 1945 capituleerde Japan en kwam er een einde aan de tweede wereldoorlog in Azië. Nederlands Indië was in die oorlog door Japan bezet, Nederlanders kwamen in kampen terecht. Veel vrouwen werden in soldatenbordelen ingezet als wat eufemistisch troostmeisjes werd genoemd. Het Japanse regime was vaak wreed.

Op NPO Focus een uitgebreid artikel met video’s over de Japanse bezetting: Hoe hebben Nederlanders de bezetting van Nederlands-Indië ervaren?

Veel Nederlanders weten maar weinig af van deze ‘tweede dodenherdenking’ in augustus. Ellen Deckwitz schreef daar een lezenswaardige column over: Te lang stil.

Na de Japanse capitulatie werd de oude orde van koloniale overheersing over Nederlands Indië niet hersteld. Nationalisten riepen de onafhankelijkheid van Indonesië uit, waarop Nederland reageerde met de zogenoemde politionele acties, die gewoon een nare koloniale oorlog waren. De herdenking van in Nederlands Indië gevallen militairen is daarom omstreden.

Fotoalbum
Een oom van mij ging na de oorlog ook als miltair naar Indië. In een fotoalbum van hem vond ik bovenstaand papier dat door de decoratie lijkt te refereren aan kerstmis. ‘In onderlinge samenwerking met de Ned. Ind. burgery, Rode-Kruis en ‘NIWIN’’, zo vermeldt het biljet. NIWIN staat voor Nationale Inspanning Welzijnsverzorging Indië. Die organisatie zorgde voor het welzijn van Nederlandse militairen in Indië. Het waren de nadagen van Nederland in Indië.

Mijn oom was achteraf trouwens nogal kritisch over ons optreden in Indië.

Een paar foto’s uit zijn Indische album:

Foto van ophaalbrug

Tandjong Priok (Nederlands Indië) 1947
 

Foto van militair bij jeep

Nederlands Indië 1947
 

Foto van indische kinderen

Tjiseeng (Nederlands Indië) 1947

Bevrijdingsdag … komen we ooit van oorlog af?

2 comments

Foto van beeld van Zadkine

Parijs 2017

Ter gelegenheid van bevrijdingsdag het beeld ‘De verwoeste stad’ van Ossip Zadkine. Althans, dit is een model dat ik zag in het Zadkine Museum in Parijs. Het echte beeld staat in Rotterdam ter herinnering aan het bombardement door Duitse vliegtuigen in mei 1940.

Oorlog, ik schreef het eerder, is vreselijk en dat beeldt dit standbeeld mooi uit. Al kan geen kunstwerk tegen de werkelijkheid op.

Written by Bert Ernste

mei 5th, 2018 at 5:27 am

Bevrijdingsboom Utrecht

one comment

Foto van boom achter hekwerk

Utrecht 2014

Ter herinnering aan de bevrijding van de Duitse bezetting van Nederland in 1945 is deze bruine beuk geplant als ‘bevrijdingsboom’. Hij staat aan het Servaasbolwerk in Utrecht.

Zie ook: Dodenherdenking 1, Dodenherdenking 2 en Bevrijding.